Urva
Urva | |||
Hodgson, 1837[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – mangusta indyjska (U. edwardsii) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj |
Urva | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Urva cancrivora Hodgson, 1837 (= Gulo urva Hodgson, 1836) | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Urva – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny Herpestinae w obrębie rodziny mangustowatych (Herpestidae).
Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji (Arabia Saudyjska, Bahrajn, Kuwejt, Iran, Afganistan, Pakistan, Chiny, Indie, Sri Lanka, Nepal, Bangladesz, Bhutan, Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Wietnam, Malezja, Singapur, Filipiny i Indonezja)[9][10][11].
Morfologia[edytuj | edytuj kod]
Długość ciała (bez ogona) 25–55,8 cm, długość ogona 17,2–47 cm, długość tylnej stopy 6–10,9 cm, długość ucha 1,8–3,5 cm; masa ciała 305–4000 g; samce są większe i cięższe od samic[10][12].
Systematyka[edytuj | edytuj kod]
Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski etnolog i przyrodnik Brian Houghton Hodgson w artykule o nowym gatunku mięsożercy opublikowanym na łamach The Journal of the Asiatic Society of Bengal[1]. Na gatunek typowy Hodgson wyznaczył (oryginalne oznaczenie) Urva cancrivora Hodgson, 1837 (= Gulo urva Hodgson, 1836) (mangusta krabożerna).
Etymologia[edytuj | edytuj kod]
- Mangusta: wschodnioindyjska nazwa Mangutia dla tego gatunku, zaadaptowana jako „la Mangouste” przez Buffona w 1765 roku, od telugu mangīsu lub marathi mangus ‘mangusta’[13]. Gatunek typowy: Horsfield wymienił kilka gatunków – Viverra ichneumon Linnaeus, 1758, Ichneumon major É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818 (= Viverra ichneumon Linnaeus, 1758), Ichneumon edwardsii É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818, Ichneumon griseus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818 (= Viverra nems Kerr, 1792 (nomen dubium)), Ichneumon javanicus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818, Mustela galera von Schreber, 1776 (nomen dubium) i Ichneumon ruber Geoffroy Saint-Hilaire, 1818 (= Ichneumon javanicus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818) – nie wskazując gatunku typowego.
- Urva: nepalska nazwa Arva dla mangusty krabożernej[14].
- Mesobema: gr. μεσος mesos ‘środkowy, pośredni’; βημα bēma, βηματος bēmatos ‘krok, chód’[15]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Urva cancrivora Hodgson, 1837 (= Gulo urva Hodgson, 1836).
- Calogale (Galogale): gr. καλος kalos ‘piękny’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’[16]. Gatunek typowy: Gray wymienił kilkanaście gatunków – Herpestes sanguineus Rüppell, 1836, Herpestes badius A. Smith, 1838 (= Herpestes sanguineus Rüppell, 1836), Herpestes ornatus W. Peters, 1852 (= Herpestes sanguineus Rüppell, 1836), Herpestes punctulatus J.E. Gray, 1849 (= Herpestes sanguineus Rüppell, 1836), Calogale venatica J.E. Gray, 1865 (= Herpestes sanguineus Rüppell, 1836), Herpestes gracilis[c] Rüppell, 1836, Calogale grantii[c] J.E. Gray, 1865, Cynictis melanurus[c] W. Martin, 1836, Herpestes mutgigella[c] Rüppell, 1836, Herpestes nepalensis J.E. Gray, 1837 (= Mangusta auropunctata Hodgson, 1836), Mangusta (Herpestes) nyula[d] Hodgson, 1836, Herpestes rutilus J.E. Gray, 1861 (= Ichneumon javanica É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818), Herpestes thysanurus[e] J.A. Wagner, 1839 i Herpestes microcephalus Temminck, 1853 (nomen dubium) – z których typem nomenklatorycznym jest Herpestes nepalensis J.E. Gray, 1837 (= Mangusta auropunctata Hodgson, 1836).
- Calictis: gr. καλος kalos ‘piękny’; ικτις iktis, ικτιδις iktidis ‘łasica’[17]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Herpestes smithii J.E. Gray, 1837.
- Onychogale: gr. ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur, paznokieć’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’[18]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Herpestes maccarthiae J.E. Gray, 1851 (= Herpestes fuscus Waterhouse, 1838).
- Taeniogale: gr. ταινια tainia ‘przepaska, opaska’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’[19]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Herpestes vitticollis Bennett, 1835.
Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]
Wyniki badań opartych o dane molekularne wykazały, że tradycyjnie rozumiany rodzaj Herpestes obejmujący wszystkie gatunki zawarte w Herpestes, Urva, Galerella i Xenogale jest parafiletyczny, dlatego gatunki azjatyckie zostały przeniesione do ponownie wskrzeszonego rodzaju Urva[20][9]. Potrzebne są dalsze badania, aby lepiej wyjaśnić relacje między Herpestes i Urva[9]. Do rodzaju należą następujące gatunki[21][12][9][22]:
- Urva brachyura (J.E. Gray, 1837) – mangusta kusa
- Urva semitorquata (J.E. Gray, 1846) – mangusta obrożna
- Urva urva (Hodgson, 1836) – mangusta krabożerna
- Urva smithii (J.E. Gray, 1837) – mangusta ruda
- Urva vitticollis (E.T. Bennett, 1835) – mangusta pręgoszyja
- Urva fusca (Waterhouse, 1838) – mangusta brunatna
- Urva edwardsii (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818) – mangusta indyjska
- Urva auropunctata (Hodgson, 1836) – mangusta złocista
- Urva javanica (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1818) – mangusta mała
Uwagi[edytuj | edytuj kod]
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ a b B.H. Hodgson. On a new genus of the Plantigrades. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 6 (2), s. 651, 1837. (ang.).
- ↑ T. Horsfield: Zoological researches in Java, and the neighbouring islands. London: Printed for Kingsbury, Parbury, & Allen, 1824, s. ryc. i nienumerowany tekst. (ang.).
- ↑ B.H. Hodgson. Classical terminology of Natural History. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 10 (1), s. 27, 1841. (ang.).
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 560.
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 564.
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 570.
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 569.
- ↑ A. S. Wallace: The geographical distribution of animals. Cz. 2. New York: Harper and Brothers, Publisher, 1876, s. 195. (ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 416–418. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b J.S. Gilchrist, A.P. Jennings, G. Veron, & P. Cavallini (koordynator): Family Herpestidae (Mongooses). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 308–312. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Herpestes. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-16]. (ang.).
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 658–659. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 399.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 703.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 413.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 154.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 151.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 475.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 659.
- ↑ M.-L. Patou, P.A. Mclenachan, C.G. Morley, A. Couloux, A.P. Jennings & G. Veron. Molecular phylogeny of the Herpestidae (Mammalia, Carnivora) with a special emphasis on the Asian Herpestes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 53 (1), s. 69–80, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.05.038. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-12-15]. (ang.).
- ↑ W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 145–146. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
Bibliografia[edytuj | edytuj kod]
- J.E. Gray. A revision of the genera and species of Viverrine animals (Viverridae) founded on the collection in the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 502–578, 1864. (ang.).
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).